ABD’yi sadece büyük şehirlerden oluşan bir bütün olarak düşünmemek de fayda var. ABD’de kararları hala küçük eyaletlerin küçük şehirlerindeki halkın verdiğini unutmamak gerek. Son 4 seçimi araştırırsanız seçimin galibini büyük eyaletlerin değil, kararsız kalan ve oyunu, aldığı hizmet ya da o anki konjonktüre göre son anda belirleyen ya da değiştiren, herkesin ismini daha az duyduğu eyaletler ve şehirlerin belirlediğini görürsünüz. Yani ‘Average Joe’yu kazanan büyük pastadan dilim alır. Konumuza geri dönersek sporda da durum budur.
Amerikan Futbolu rakipsizdir, Kolej Futboluyla birlikte ülkenin her noktasında karşılık bulur. Daha sonrasında coğrafyaya göre değişen sıralamada kolej basketbolu ve MLB, ardından da NBA, NHL ve diğerleri gelir. Tabiatiyle tüm köşeler kapıldığı için bizim ‘Futbol’ profesyonel anlamda yer bulmakta zorlanır Amerikan medyası ve halkı nazarında.
Anlayacağınız futbol çok çetrefilli ve detayları olan bir vaka ABD’de
24.5 MİLYON FUTBOLCU
Bilinenin aksine futbol aslında ABD’de oldukça popüler bir spor. FIFA’nın 2007 yılında yayınladığı “Big Count” araştırmasında ABD, aktif olarak futbol oynayan kişi sayısında Çin’in ardından (24.5 milyon kişiyle) 2. sırada. Lisanslı oyuncu sayısında rakam gerilese de sonuç aynı, ABD bu kez Almanya’nın ardından (toplam 4.1 milyon; 2.5 milyon erkek, 1.6 milyon kadın) 2. sırada.*
Ayrıca Amerikan hanelerinin %30’unda en az bir kişi futbol oynamış ya da hala oynamakta, bu rakam beyzboldan sadece %1 daha az…. Peki çekirdek seviyeyede neredeyse beyzbol kadar popüler olan futbol, neden en üst seviyede bir türlü tutmuyor?
SORUN PROFESYONELLİĞE GEÇİŞTE
Esas sorun profesyonelliğe geçişte. Bunun içine birbirine bağlı birçok neden sayabiliriz; Alt yaş gruplarından yetişen oyuncuların uzun yıllar boyunca kariyerlerini devam ettirmek için tek şansları ABD dışına (Avrupa ya da Latin Amerika) çıkmaktı. Ancak ABD’lilerin özellikle de gençken ülke sınırları dışına çıkma konusuna şüpheci yaklaşmaları bu ihtimali de ortadan kaldırmıştı. Yıllarca üst seviye mücadele etme şansı bulamayan yetenekli birçok jenerasyonun böyle harcandığını düşünebiliriz. Ancak 1996’da kurulan Major League Soccer (MLS) ile işin rengi değişmeye başladı. Artık kolejden mezun olan yetenekli oyuncuların kendilerini gösterebilecekleri bir ortam oluşuyor.*
DEĞİL PELE ‘COSMOS’ KURTARAMADI
Bir diğer sebep de medya etkisi; Aslında dediğimiz gibi tüm nedenleri birbirleriyle bağlantılı düşünmek gerek. Spor medyası, kendine yıldızlar ve yıldızların başarı ya da başarısızlığı üzerinden pay çıkartır. Futbolda ABD’nin dünya çapında yıldızlar çıkartamaması halk ve medyanın spora karşı olan ilgisini limitlemişti. Hatta ABD’de Futbolun ayaklanması için sırf bu yüzden yıldız asıları yapılmıştı. Pele, Beckenbauer, Chinaglia, Carlos Alberto gibi zamanın en büyük yıldızları New York Cosmos için bir araya gelmiş ve ‘Soccer’ 1977’de zirve yapmıştı. Ancak kendi yeteneklerini çıkartamayan ABD Futbolu, dünya yıldızlarının ayrılmasının ardından medya ve halk önünde ilgisini kaybetti.
‘FOOTBALL’U FUTBOLCULAR BİTİRDİ
Yıldız likiditesindeki azalma, futbolun karanlık günlere ilk yolculuğu değildi. Tarihte Futbolun eline birçok fırsat geçti ABD’de ancak tüm bunlar bu spora emek veren insanlarca ellerinin tersiyle itildi. Futbolun oldukça eski bir tarihi var Amerika’da. 1862’ye dek gittiği, hatta Britanya dışında ilk Futbol Kulübü’nün Boston menşeili Oneida Futbol Kulübü olduğu söylenir.Amerikan Futbolu’yla da aynı köklere sahiptir bildiğimiz futbol. Her ikisi de Rugby’den devşirilmiştir. Sonrasında takımların kuruluşu ve liglerin başlamasıyla popülaritesi artan futbola ilk darbe Federasyon içerisinde yaşanan anlaşmazlıklarla gelir. Anlaşmazlıklar 1899-1907 arasında liglerin ara verilmesiyle sonuçlanır.
Yıldız likiditesindeki azalma, futbolun karanlık günlere ilk yolculuğu değildi. Tarihte Futbolun eline birçok fırsat geçti ABD’de ancak tüm bunlar bu spora emek veren insanlarca ellerinin tersiyle itildi. Futbolun oldukça eski bir tarihi var Amerika’da. 1862’ye dek gittiği, hatta Britanya dışında ilk Futbol Kulübü’nün Boston menşeili Oneida Futbol Kulübü olduğu söylenir.Amerikan Futbolu’yla da aynı köklere sahiptir bildiğimiz futbol. Her ikisi de Rugby’den devşirilmiştir. Sonrasında takımların kuruluşu ve liglerin başlamasıyla popülaritesi artan futbola ilk darbe Federasyon içerisinde yaşanan anlaşmazlıklarla gelir. Anlaşmazlıklar 1899-1907 arasında liglerin ara verilmesiyle sonuçlanır.
Böylelikle kendini zaten Amerikan Futbolu ve Beyzbol ile özdeşleştirmeye başlayan Amerikan halkına bu ‘İngiliz İcadı’ndan uzaklaşması için ilk fırsat tanınmış olur. Ve bu; Futbol adamlarının ne ilk ne de son anlaşmazlığı. 1920’lerde çatışmalar yine hortlar, ligler ayrılır, sporu çekici kılan rekabetler kaybolur ve sonunda azalan ilgi ve 30’larda ekonomik krizle profesyonel liglere bir ara daha verilir. ‘Büyük Depresyon’un ardından gelen II. Dünya Savaşı’yla da sekteye uğrayan profesyonel futbolun bu arası yaklaşık 30 yıl sürer ve bu da ABD’de futbolun tam anlamıyla kaybettiği zamandır.
SOCCER İLK KEZ 1919’DA
İşte o karanlık yılların getirisidir ‘Soccer’. ABD’de oynanan oyunun adı uzun yıllar ‘Futbol’du. Ayrıca bilinenin aksine; Soccer, Amerikalılar’ın uydurduğu bir ‘element’ de değil, aksine kelime Futbolu bulan İngilizler’e ait… Ama verilen ara ve o sırada Amerikan Futbolu’nun profesyonelleşmesi ayrıca herkes tarafından kabul görmesi Amerikan Futbolu’nu Futbol’a, Futbol’u da Soccer’a çevirdi… ‘Soccer’ adı ABD’de ilk olarak 1919 yılında geçmeye başladı. Çünkü futbol adamlarının aralarında yaşadıkları anlaşmazlıklar sırasında Amerikan Futbolu çoktan Amerika’nın sporu olmuştu… 1945’e kadar resmi federasyon Soccer ismini kullanmadı. Ancak o yıl federasyonun adı -United States of America Football Association- iken -US Soccer Football Association- olarak değiştirildi. Federasyon 1974’te; Amerikan Futbol Lig’i (NFL)’in Amerikan Futbol Ligi’yle (AFL) birleşmesinin 3 yıl sonrasında tüm anlaşmazlıkları ortadan kaldırmak için adındaki ‘Football’ sözcüğünü atıp şu anki ‘US Soccer Federation’ ismini aldı.
Dünya’nın en büyük küresel gücünden ikisi Futbol ve ABD. Ve bu ikili arasındaki çekişme uzun zamandır da sürmekte. Futbolun ABD’ye sızıntısının debisi her geçen gün artıyor. ABD’ninse kendi kurallarını ‘Soccer’a kabul ettirme şansı neredeyse hiç yok. Dünyanın dört bir yanından gelen göçmen nüfusunun artmasıyla, belki de ABD, kendi şartlarını kabul etmeyecek bir ‘süper güç’e boyun eğmek zorunda kalacak. Adı varsın ‘Soccer’ olsun…
* Türkiye, bu listede lisanslı oyuncu sayısında 197 binle 36., futbol oynayan kişi sayısında ise 2.7 milyon kişiyle 21.
